Tôi vốn quen kể hết mọi chuyện cho cả đội. Phải hớ vài lần tôi mới vỡ lẽ rằng kiểu “nói hết, nói ngay, không lọc” chưa hẳn đã là minh bạch. Nửa số lần như thế, thực ra tôi chỉ đang trút nỗi lo của chính mình sang người khác. Câu hỏi khó chưa bao giờ là có nên cởi mở hay không, mà là cởi mở thế nào, và vào lúc nào.
Vì sao tôi vẫn mặc định cởi mở#
Những lý lẽ quen thuộc ủng hộ minh bạch đều đúng cả, và tôi đã tận mắt thấy từng điều một. Khi hiểu lý do đằng sau một quyết định, người ta sẽ tin vào nó, kể cả khi không mấy thích. Khi nắm cùng thông tin với tôi, họ tự quyết đúng mà chẳng cần chờ tôi. Và chẳng ai vui khi phát hiện ra mình bị gạt ra ngoài một chuyện ảnh hưởng trực tiếp đến mình.
Minh bạch kiểu “thô” dễ hỏng ở đâu#
Chủ yếu là ba chỗ.
Khối lượng. Cập nhật nào còn dở dang cũng chuyển tiếp hết thì những thứ thật sự quan trọng sẽ bị chôn vùi, và dần dần mọi người chẳng buồn để ý nữa.
Bối cảnh. Thông tin trần trụi mà thiếu câu chuyện đi kèm thì chỉ khiến người ta hoang mang. Cùng một câu “Mình đang xem lại lộ trình sản phẩm” (roadmap), có kèm lời giải thích thì nghe rất bình thường, còn không thì đáng sợ hơn nhiều.
Thời điểm. Chuyện còn chưa chốt mà đã nói ra thì cả đội sẽ mất cả tuần đoán già đoán non về những kịch bản vốn chưa bao giờ được tính đến. Một tin mới quyết được một nửa có khi còn ngốn nhiều năng lượng hơn chính quyết định cuối cùng.
Chờ không có nghĩa là giấu#
Chọn thời điểm để chia sẻ nghe thì có vẻ như thao túng. Nhưng nếu làm thật lòng thì lại ngược hẳn: mục đích là để tin tức đến tay mọi người cùng với đủ bối cảnh để hiểu. Tin xấu dễ nghe hơn khi đi kèm một kế hoạch. Tin tốt cũng được đón nhận hơn khi không bị lẫn trong mớ thông báo dồn hết vào chiều thứ Sáu.
Nhưng chờ cũng có cái giá của nó, và cái giá ấy cứ thế cộng dồn. Ôm thông tin quá lâu thì người ta sẽ cảm nhận được. Bạn để trống chỗ nào, tin đồn sẽ lấp vào chỗ đó, mà tin đồn thì lúc nào cũng tệ hơn sự thật. Còn nếu một người lúc nào cũng là người biết sau cùng, họ sẽ hiểu đó là thông điệp về giá trị của mình trong đội. Mà cũng phải thôi — thường thì đúng là vậy thật.
Giờ tôi quyết định thế nào#
Trước khi chia sẻ (hay giữ lại) một chuyện nhạy cảm, tôi tự hỏi mình vài câu. Cả đội có cần thông tin này để làm việc không, hay chỉ là tôi muốn nói ra cho nhẹ lòng? Tôi đã giải thích được bối cảnh cho đàng hoàng chưa, hay mới chỉ đưa ra được mấy mảnh rời rạc? Và mọi người có khả năng sẽ đón nhận thế nào — tôi đã chuẩn bị sẵn câu trả lời cho những câu hỏi chắc chắn sẽ được hỏi chưa?
Rồi dù chọn hướng nào, tôi cũng cố làm ba việc: đưa bối cảnh đi kèm thông tin, để mọi người dễ hỏi lại sau đó, và để ý xem mọi chuyện diễn ra thế nào để lần sau căn chỉnh tốt hơn. Mỗi người muốn nghe chi tiết ở một mức khác nhau, và cách duy nhất để biết là quan sát và hỏi.
Mặc định là cởi mở, thêm bối cảnh, và dành một phút nghĩ xem người ta sẽ đón nhận thế nào trước khi bấm gửi. Đến giờ, chừng đó đã đủ cho hầu hết những tình huống tôi gặp.