Một số trang web ngân hàng ở Hàn Quốc đến nay vẫn yêu cầu máy tính của bạn phải chạy sẵn vài chương trình bảo mật độc quyền. Trang web không liên lạc với các chương trình này qua internet. Nó gọi vào những cổng localhost cố định để hỏi thông tin thiết bị, tình trạng cài đặt, một con dấu (stamp) cho từng yêu cầu và một bản nhật ký thiết bị đã mã hóa. Cách làm này chạy ổn cho đến khi các chương trình đó không còn hỗ trợ hệ điều hành bạn đang dùng.
Thứ tôi cần là một dịch vụ tương thích nhỏ gọn, dễ bảo trì, có thể trả lời những lời gọi đó mà không phải kèm theo tệp nhị phân, chứng chỉ hay khóa riêng của bất kỳ ai khác. Kết quả cuối cùng là một chương trình viết bằng Rust, chỉ lắng nghe trên 127.0.0.1 và trao đổi với trang ngân hàng đúng những yêu cầu và phản hồi mà trang đó mong đợi. Tôi đang dùng nó trên macOS và Linux. Bản dựng cho Windows cũng vượt qua cùng bộ kiểm thử trên CI, nhưng tôi chưa thử nó với trang ngân hàng trên một máy Windows thật.
Tôi dùng hai công cụ AI cho hai việc khác nhau. Kimi giúp tôi tìm hiểu các giao thức và chứng minh bản triển khai bằng Python chạy được với các trang thật. Claude giúp tôi chuyển bản Python đã chạy được đó thành chương trình Rust. Không công cụ nào thay được công cụ kia, và cả hai đều không thay được việc kiểm thử. Việc dịch ngược (reverse engineering) tạo ra một bản đặc tả, còn việc viết lại thì phải giữ đúng bản đặc tả đó.
Đặt quy tắc trước#
Đây là một dự án về khả năng tương tác (interoperability) trên chính máy của tôi, không phải một nỗ lực nhằm vượt qua các biện pháp kiểm soát của ngân hàng. Chương trình tuân theo những quy tắc sau:
- Không chứa tệp thực thi độc quyền, không chứa khóa riêng thu thập được và không chứa chứng chỉ của nhà cung cấp.
- Thông tin thiết bị mà chương trình báo về là thông tin thật của máy đang chạy, và nó tạo giá trị mới cho từng yêu cầu.
- Mọi dịch vụ chỉ nằm trên địa chỉ loopback. Tổ chức cấp chứng chỉ (CA) cục bộ là của riêng từng người dùng và chỉ ký được cho các tên loopback.
- Thao tác nào chưa được triển khai thì bị từ chối. Không có phản hồi “thành công” giả trông như thật.
- Máy chủ của ngân hàng mới là nơi quyết định cái gì được chấp nhận. Một gói dữ liệu mà tôi giải mã được ở máy mình chỉ là kiểm thử đơn vị, không chứng minh được tính tương thích.
Những quy tắc này khiến dự án vừa an toàn hơn vừa đơn giản hơn. Tôi chưa bao giờ cần khiến máy chủ chấp nhận dữ liệu tùy ý. Thứ tôi cần là một chương trình phía máy khách (client) đủ chính xác để máy chủ chấp nhận dữ liệu thật qua luồng xử lý bình thường.
Lập bản đồ giao thức với Kimi#
Trước khi viết một thứ thay thế, tôi cần biết trình duyệt thực sự làm gì.
Kimi đọc các trang đăng nhập cùng mã JavaScript của chúng, lần theo các yêu cầu gửi đến localhost và nhóm các lời gọi theo vai trò. Một chương trình xử lý con dấu giao dịch. Một chương trình khác thu thập thông tin thiết bị và mạng. Những chương trình còn lại báo tình trạng cài đặt, khả năng hỗ trợ bảo vệ bàn phím hoặc kết quả quét môi trường. Có lời gọi dùng JSONP qua HTTPS, có lời gọi dùng WebSocket. Số cổng và hình dạng phản hồi không thể thay đổi, vì mã JavaScript của ngân hàng đã phụ thuộc vào chúng.
Thành quả của giai đoạn này là một bản đồ giao thức, hữu ích hơn nhiều so với một đống lưu lượng mạng thu thập được:
| Vai trò | Trang web mong đợi gì |
|---|---|
| Con dấu (stamp) | Bắt tay (handshake), con dấu cho từng yêu cầu, thiết lập chứng chỉ và nhật ký thiết bị đã mã hóa |
| Bộ thu thập | Thông tin thiết bị và mạng, qua HTTPS và WebSocket |
| Bộ quản lý | Những chương trình bắt buộc nào đã được cài, và phiên bản của chúng |
| Bàn phím và bảo vệ phím | Phản hồi về phiên bản, tình trạng hoạt động và keepalive |
| Bộ quét | Phản hồi cho việc quét môi trường |
Với từng thao tác, tôi ghi lại tham số của yêu cầu, lớp vỏ bọc của phản hồi, kiểu nội dung, cách hàm callback hoạt động và một lần thất bại trông như thế nào. Sau đó mỗi quan sát được rút gọn thành một hàm thuần túy nhỏ: chỗ này là một phép encode có thêm salt, chỗ kia là một lớp mã hóa, chỗ khác nữa là một danh sách trường thiết bị theo thứ tự cố định.
Việc tách riêng những điều do giao thức quy định với những lựa chọn khi triển khai về sau rất có ích. Số cổng và tên trường là do giao thức cố định. Còn các module Python, các crate Rust và các kiểu lỗi là phần tôi được chọn.
Python trong vai bản đặc tả chạy được#
Python là ngôn ngữ đầu tiên phù hợp cho việc này. Thư viện mật mã tiện dụng, thao tác với byte nhanh, và sửa một phản hồi xong là có thể thử lại ngay với trang ngân hàng. Vì vậy phiên bản chạy được đầu tiên không phải là một bản giả lập (mock) dùng xong rồi bỏ. Nó chứa toàn bộ những gì tôi đã tìm hiểu được, ở dạng có thể chạy.
Mỗi quy tắc của giao thức có một bài kiểm thử cục bộ với dữ liệu đầu vào tự tạo. Với nhật ký thiết bị đã mã hóa của một ngân hàng, bài kiểm thử tạo ra khóa và chứng chỉ dùng một lần, chạy bộ encode, rồi giải mã kết quả để kiểm tra thứ tự và giá trị của các trường. Cách này bắt được khá nhiều lỗi encode mà không cần đụng đến tài khoản thật nào.
Rồi có một lần thất bại cho thấy vì sao chạy đúng ở máy mình là chưa đủ.
Mã yêu cầu chỉ đúng ở máy mình#
Phản hồi chứa nhật ký trông có vẻ đúng và giải mã chính xác trong các bài kiểm thử, nhưng ngân hàng từ chối với lỗi xác thực chương trình bảo mật. Thay vì tiếp tục tiêu tốn số lần đăng nhập, Kimi lấy mới các phản hồi localhost từ chương trình chính thức mà ngân hàng cài trên máy và so sánh với phản hồi do bản Python của tôi tạo ra.
Lớp vỏ bên ngoài của hai bên có cùng hình dạng, khóa đã mã hóa cũng vậy. Mã yêu cầu (request ID) thì khác. Chương trình chính thức mã hóa mã này bằng khóa phiên trước rồi mới encode. Bản của tôi có mã hóa nhật ký thiết bị, nhưng với mã yêu cầu thì chỉ encode chứ không mã hóa.
Khi bằng chứng đã rõ đến vậy thì chỗ sửa rất nhỏ. Bài kiểm thử hồi quy giờ giải mã cả mã yêu cầu bằng khóa đã tạo, giống như nó vốn đã làm với nhật ký. Ở lần thử thật tiếp theo, ngân hàng không còn trả về lỗi xác thực mà chuyển sang kiểm tra ID và mật khẩu. Một lần thử sau đó đã đăng nhập thành công.
Đó là vòng lặp tôi muốn một agent tuân theo khi dịch ngược: quan sát, nêu một giả thuyết chính xác, chỉ thay đổi một thứ, kiểm thử cục bộ, rồi mới thực hiện một lần kiểm tra đầu-cuối duy nhất. Làm vậy tiến xa hơn nhiều so với việc yêu cầu mười bản sửa mang tính phỏng đoán cùng một lúc.
Từ các quan sát đến thiết kế Rust, cùng Claude#
Khi bản Python đã chạy, tính chất công việc thay đổi và tôi đổi công cụ theo. Claude không còn gì phải khám phá. Việc của nó là giữ nguyên hành vi trong khi cấu trúc và cách đóng gói được cải thiện.
Mã Rust được chia theo chính các ranh giới của giao thức: mỗi vai trò một module, một module cho thông tin thật về hệ điều hành và mạng của máy, một module cho mật mã và tổ chức cấp chứng chỉ cục bộ, và một module cho dòng lệnh. Tokio, Hyper và Rustls đảm nhận phần máy chủ bất đồng bộ và TLS. Nhờ các kiểu kết quả tường minh, một chứng chỉ sai định dạng, một tham số không hợp lệ hay một thao tác chưa hỗ trợ đều thất bại một cách có chủ đích. Tệp khóa phiên bản (lockfile) cố định các gói phụ thuộc, còn tệp toolchain cố định trình biên dịch dùng để dựng các bản phát hành.
Rust còn cho tôi một tệp thực thi gốc duy nhất cho mỗi hệ điều hành, nên không ai cần đến môi trường chạy Python hay một gói PyInstaller. Chính các gói đó từng là phần dễ hỏng nhất. Bản dựng cho Mac chip Intel không khởi động được vì gói cryptography không còn phát hành wheel cho Intel: pip phải biên dịch nó từ mã nguồn, và kết quả là nó liên kết với một bản OpenSSL khác với bản mà PyInstaller đóng gói kèm. Với những ai vốn làm việc bằng Python, có một gói PyO3 nhỏ đưa chính chương trình Rust đó ra dưới dạng module và lệnh, và không giữ thêm một bản sao thứ hai của phần logic giao thức.
Tôi nên nói thẳng “hiện đại hóa” ở đây nghĩa là gì. Đây không phải một lần viết lại dựa trên số đo hiệu năng, và tôi không khẳng định một mức tăng tốc mà tôi chưa đo. Mục tiêu là sản phẩm đầu ra nhỏ hơn, trách nhiệm về xử lý đồng thời và lỗi rõ ràng hơn, bản dựng gốc có thể tái lập, và bớt phần đóng gói phải mang theo. Python là công cụ đúng cho giai đoạn khám phá. Còn để phát hành và bảo trì thì với tôi Rust dễ hơn.
Bản cam kết: triển khai mới, hành vi cũ#
Một lần viết lại chỉ an toàn khi bạn nói được điều gì không được phép thay đổi. Tôi kiểm tra điều đó ở ba cấp độ.
Các byte chuẩn từ Python#
Một thư mục dữ liệu mẫu (fixture) cho kiểm thử lưu đầu ra của phiên bản Python: một bản ghi thiết bị đã encode, dạng nén của nó, một ít đầu ra mật mã, một tổ chức cấp chứng chỉ do phiên bản Python tạo ra và vài con dấu. Các bài kiểm thử của Rust so kết quả của chính chúng với những byte chuẩn (golden bytes) đó.
Những dữ liệu mẫu như vậy trả lời được các câu hỏi mà kiểm thử đơn vị thông thường có thể lặng lẽ định nghĩa lại. Luồng dữ liệu đã nén có khớp từng byte với đầu ra của thư viện C mà phiên bản Python gọi bên dưới không? Thứ tự các trường có còn nguyên không? Một tổ chức cấp chứng chỉ do phiên bản cũ tạo ra có còn dùng được khi phiên bản mới gia hạn chứng chỉ máy chủ không?
Bộ yêu cầu mẫu trải khắp mọi vai trò#
Tôi chạy máy chủ Python và máy chủ Rust song song với một bộ gồm 37 yêu cầu mẫu, bao quát mọi vai trò và mọi phương thức truyền tải, kể cả những trường hợp bị từ chối. JSON na ná nhau thì chưa đủ để đạt. Dòng trạng thái, các header CORS, kiểu nội dung và phần thân đều phải giống hệt.
Các trường hợp từ chối đương nhiên phải nằm trong bộ mẫu đó. Một bản thay thế trả về thành công ở chỗ bản tham chiếu từ chối yêu cầu tức là đã thay đổi hành vi bảo mật, và tôi không coi như vậy là tương thích.
Socket thật và chương trình đã dựng#
Bên trên các bài kiểm thử đơn vị còn có kiểm thử socket và một bài kiểm thử khói (smoke test) cho tệp nhị phân phát hành. Bài kiểm thử khói khởi động chương trình thật, rồi yêu cầu lệnh status của nó phải thấy mọi cổng cố định đang trả lời bằng chứng chỉ cục bộ mới. CI chạy lint và kiểm thử mã Rust trên macOS, Linux và Windows, còn wheel Python được dựng trong một job riêng. Quy trình phát hành chạy lại các bài kiểm thử trên từng nền tảng đích, dựng, chạy kiểm thử khói với chính thứ vừa dựng, rồi mới đóng gói.
Gia cố cũng là một phần của tính tương thích#
Một dịch vụ cục bộ đưa ra thông tin thiết bị là thứ nhạy cảm, dù nó không bao giờ nhìn thấy mật khẩu. Bất kỳ trang web nào cũng có thể chỉ đích danh một cổng localhost trong thẻ script hoặc qua WebSocket, và CORS không chặn được cả hai cách đó.
Vì vậy chương trình kiểm tra bên gọi ở mọi vai trò và mọi phương thức truyền tải. Nó đọc Origin, Referer và Sec-Fetch-Site, từ chối giá trị Host ngoài dự kiến và chỉ trả lời những origin của ngân hàng có trong danh sách cho phép. Tổ chức cấp chứng chỉ chỉ ký được cho 127.0.0.1, localhost và đúng một tên máy chủ mà trang con dấu gọi tới. Khóa riêng của nó nằm trong thư mục dữ liệu của người dùng, còn khi chạy trong một container dùng một lần thì khóa hoàn toàn không được ghi xuống đĩa.
Mã hóa bàn phím và ký bằng chứng chỉ chưa được triển khai, nên chúng trả về lỗi rõ ràng. Không có chỗ nào bịa ra đầu ra đã mã hóa, và không có chỗ nào giả vờ rằng một lần cài đặt hay cập nhật đã thành công.
Không điều nào trong số này được gắn thêm sau khi viết lại. Chúng vốn đã là hành vi, nên bản viết lại phải mang theo đầy đủ.
Nếu bạn muốn dùng lại quy trình này#
Cách phân chia này hiệu quả vì mỗi giai đoạn có định nghĩa “xong” riêng.
- Lập bản đồ trước khi triển khai. Để agent thứ nhất đọc mã phía trình duyệt, các lời gọi localhost và những chuỗi yêu cầu có mang trạng thái, đồng thời tách riêng điều đã quan sát được với điều mới chỉ là phỏng đoán.
- Dựng một bản triển khai tham chiếu nhỏ. Python hợp với tôi: lặp nhanh, các phép biến đổi dễ đọc, và kiểm thử mã hóa rồi giải mã được trên dữ liệu tự tạo.
- Hạn chế đụng đến dịch vụ thật. So sánh các phản hồi mới lấy, khoanh vùng đúng một điểm lệch, và đừng thử lại một cách mò mẫm với một dịch vụ đang chạy thật.
- Đóng băng hành vi thành dữ liệu mẫu trước khi đổi ngôn ngữ: các byte chuẩn, bộ yêu cầu mẫu và các trường hợp thất bại, không cái nào chứa bí mật.
- Để agent thứ hai tái cấu trúc dựa trên bản cam kết đó. Hãy giao cho nó ranh giới module, lỗi có kiểu, xử lý đồng thời, đóng gói và CI, và đừng bảo nó diễn giải lại giao thức.
- Kiểm thử đúng thứ bạn phát hành, tức là tệp nhị phân phát hành trên mọi nền tảng đích. Việc import được thư viện hay biên dịch không lỗi không cho bạn biết điều đó.
- Tự mình đọc diff. Một agent có thể nắm rất nhiều ngữ cảnh, nhưng nó không quyết định thay bạn được phạm vi pháp lý, mức rủi ro bạn chấp nhận hay tương thích phải có nghĩa là gì.
Dùng các git worktree riêng sẽ có ích khi việc khám phá và việc tái cấu trúc chạy song song. Nếu không, một chỉnh sửa mang tính thăm dò và một lần viết lại cấu trúc có thể ghi đè lên nhau trước cả khi các bài kiểm thử kịp chạy. Tôi đã viết về chuyện này trong bài Cách dùng worktree trong Claude Code.
Lần sau tôi vẫn sẽ làm như vậy#
Những prompt hiệu quả nhất không phải là “dịch ngược sản phẩm này” hay “viết lại cái này bằng Rust”. Đó là một chuỗi những việc hẹp hơn:
- Tìm ra chính xác cách encode của yêu cầu này và chứng minh bằng một bài kiểm thử mã hóa rồi giải mã ở máy cục bộ.
- Giải thích sự khác nhau giữa phản hồi của chương trình chính thức và phản hồi của bản tham chiếu, không được đoán.
- Giữ nguyên các byte này trong khi thay phần triển khai.
- Làm cho bản phát hành thất bại nếu có bất kỳ hành vi nào thay đổi.
Thứ tự đó cũng cho tôi biết một lần thất bại thuộc về đâu. Giao thức lệch thì quay về giai đoạn khám phá, dữ liệu mẫu hỏng thì về giai đoạn viết lại, còn đóng gói lỗi thì về giai đoạn phát hành. Cả hai công cụ hữu ích nhất khi chính bằng chứng, chứ không phải sự tự tin của chúng, quyết định bước tiếp theo. Python đứng giữa hai bên và cho mỗi bên một thứ cụ thể để bám theo.
